Budżet obywatelski jako impuls zmian
Wszystko zaczęło się od projektu zgłoszonego do Budżetu Obywatelskiego Sopot 2018 – „Zieleń na Placu Przyjaciół Sopotu”, przygotowanego przez wykładowczynię SSW, mgr inż. Annę Brzozowską. Projekt zdobył 1099 głosów i znalazł się wśród trzech zadań przeznaczonych do realizacji z budżetem 1 mln zł. Dla miasta stało się to wyraźnym sygnałem: mieszkańcy chcą większej ilości zieleni, bardziej przyjaznych mikroprzestrzeni i placu, który sprzyja spotkaniom, odpoczynkowi i estetycznemu odbiorowi.

Dwa spotkania, dziesiątki mieszkańców i intensywna praca projektowa
Dokumentacja pokazuje dwa główne etapy pracy warsztatowej:

1. Spotkanie w Sopotece – diagnoza i analiza
Pod okiem prowadzących z Wydziału Architektury SANS mieszkańcy pracowali w 6 grupach nad:

• analizą dawnej i obecnej funkcji placu,
• identyfikacją plusów i minusów przestrzeni,
• mapą skojarzeń,
• wskazaniem, jak faktycznie korzystają z placu (szlaki piesze, punkty zatrzymań, miejsca preferowane i omijane).

Wykorzystano metody stołowe, rysunki i moderację prowadzoną przez studentów architektury i architektury krajobrazu.

2. Spotkanie w klubie Dwie Zmiany – tworzenie rozwiązań
Mieszkańcy pracowali nad:

• własną interpretacją „sopockości”,
• oceną koncepcji studenckich,
• tworzeniem inspiracji dla projektu docelowego.

W pracach uczestniczył architekt Jerzy Wolski – autor wcześniejszych elementów zagospodarowania placu – co nadało procesowi dodatkowy wymiar merytoryczny i praktyczny.

Najważniejsze potrzeby mieszkańców to:

1. Jasno określona funkcja placu.
2. Powód do zatrzymania się i spotkania.
3. Możliwość obserwowania ludzi – „plac jako scena życia miasta”.
4. Podział na mniejsze, kameralne strefy.
5. Dużo więcej siedzisk.
6. Elementy, które zaproszą dzieci do zabawy.
7. Nakierowanie ruchu pieszego na molo i ważne punkty miasta.
8. Przestrzeń dla kultury – wystawy, instalacje, sztuka.
9. Kolorowa, różnorodna zieleń.
10. Osłonięcie od sąsiadujących elewacji.

To nie były luźne spostrzeżenia – mieszkańcy niezwykle precyzyjnie diagnozowali przyczyny „pustki” i „chłodu” obecnego placu: brak cienia, chłodne światło, monotonna nawierzchnia, brak atrakcyjnego punktu identyfikacyjnego.

Koncepcja projektowa – zieleń, kultura i „mikrownętrza”
Na podstawie analizy potrzeb powstały szczegółowe założenia koncepcyjne, które rekomendują:

1. Ukierunkowanie ruchu pieszego

Plac ma prowadzić spacerujących w stronę morza i jednocześnie zapraszać do zacienionych przestrzeni odpoczynku.

2. Mocny punkt identyfikacyjny – symbol Sopotu

W koncepcji kluczowym elementem stała się rzeźba „Mewa” umieszczona w wodnej niszy. Projekt ten traktowany jest jako potencjalna ikona miejsca.

3. Tworzenie „mikrownętrz”

Małe strefy z siedziskami i zielenią mają sprzyjać spotkaniom, rozmowom i integracji.

4. Trzykrotne zwiększenie udziału zieleni

W wersji kolorowej, zróżnicowanej, żywej – trawy ozdobne, byliny, rośliny sezonowe.

5. Zmiana oświetlenia na ciepłe i przyjazne

To jedna z najczęściej zgłaszanych uwag mieszkańców.

6. Oryginalne atrakcje dla dzieci

Nie typowy plac zabaw, lecz formy architektoniczne zachęcające do zabawy ruchem.

7. Przestrzenie prospołeczne

Przystosowane także dla seniorów – z cieniem, miejscami do rozmowy i odpoczynku.

8. Wystawy i sztuka w przestrzeni publicznej

Na wzór dawnego BWA – podkreślenie tożsamości artystycznej Sopotu.

Dlaczego te warsztaty są ważne dla historii Fundacji EPR?

Choć opracowanie zostało przygotowane przez Sopocką Szkołę Wyższą, samo podejście – otwartość na głos mieszkańców, praca metodami partycypacyjnymi, analiza społeczna i projektowa – to wzorcowa realizacja misji Fundacji Edukacja Praktyka Rozwój:

• łączenie edukacji z praktyką,
• wspieranie lokalnych społeczności,
• rozwój estetyki i jakości przestrzeni publicznej,
• budowanie miejsc, które służą dobrostanowi,
• angażowanie młodych ludzi w procesy projektowe.

To wydarzenie pozostaje ważnym elementem historii współpracy akademicko-społecznej w Sopocie – dowodem na to, że dobre projekty zaczynają się od rozmowy, uważności i wspólnego definiowania potrzeb.